W 1947 roku rozpoczęła w Sopocie swoją działalność Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna, zorganizowana przez Stefana Śledzińskiego i grupę pedagogów. Wśród nich byli: Janina Cygańska, Jan Ekier, Zenon Feliński, Roman Heising, Janusz Urbański. Na początku studia podjęło zaledwie 19 osób w specjalnościach: fortepianu, skrzypiec, wychowania muzycznego. W trudnych powojennych warunkach uczelnia jednak stopniowo się rozwijała pod względem strukturalnym i kadrowym. W pierwszym 10-leciu widnieją wśród grona pedagogicznego takie m.in. nazwiska, jak Stanisław Bielicki, Stefan Herman, Barbara Iglikowska, Leokadia Nowacka-Ilska, Kazimierz Czekotowski, Florian Dąbrowski, Wacław Kmicic-Mieleszyński, Konrad Pałubicki, Paweł Podejko, Władysław Walentynowicz, Kazimierz Wiłkomirski, Bohdan Wodiczko. W 1957 r. uczelnia liczyła już 138 studentów, a dorobek pedagogiczny wyraził się liczbą 70 absolwentów.
Następne dziesięciolecie przyniosło jeszcze wydatniejsze rezultaty: w 1967 roku studiami było objętych już 20 specjalności, studiowało 225 studentów, studia ukończyło do tego czasu 286 osób. Rozwój szkoły w tych latach wymagał rozwinięcia bazy lokalowej. Pomyślne rozwiązanie tego problemu oraz przeniesienie PWSM z Sopotu do Gdańska nastąpiło w 1966 r., w okresie kadencji rektorskiej prof. Romana Heisinga (kadencje rektorów - zob. aneks).
15-lecie 1972-1987 to lata najdłuższej kadencji rektorskiej (rektor prof. dr Antoni Poszow-ski), wydatnego, wielopłaszczyznowego rozwoju gdańskiej uczelni muzycznej. Utrwaliła się i rozwinęła 4-wydziałowa struktura - wydziały: kompozycji i teorii muzyki, instrumentalny, wokalno-aktorski, wychowania muzycznego i rytmiki - obejmując studia w zakresie 27 specjalności. Funkcje naukowo-dydaktyczne pełnią katedry: fortepianu, instrumentów smyczkowych, instrumentów dętych, kameralistyki, wokalistyki, prowadzenia zespołów muzycznych, wychowania muzycznego i rytmiki. Zaplecze naukowe, dydaktyczne oraz usługowe pełniły Biblioteka Główna, utworzone w 1972 wydawnictwo, studio nagrań oraz zakład foniatrii. Powołano kierunek studiów zaocznych z punktem konsultacyjnym w Ko-szalinie. W 1978 r. został utworzony Instytut Teorii Muzyki. Wcześniej także studium pe-dagogiczne, studium języków obcych i inne. W grudniu 1982 roku uczelnia otrzymała nazwę Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki.
Rozwój w tym ostatnim, długim okresie objął wszystkie dziedziny, kierunki, elementy struktury i przejawy działań. Liczba nauczycieli akademickich wzrosła do 175 osób. Studiowało ponad 400 studentów. Dorobek pedagogiczny osiągnął w 1987 r. liczbę 1450 absolwentów i nadal wzrastał. Studenci i absolwenci powiększyli bilans sukcesów artystycznych odnoszonych na krajowych i zagranicznych konkursach muzycznych i festiwalach - uzyskano w tamtym czasie już 90 nagród międzynarodowych i 160 krajowych. Wśród laureatów widnieją nazwiska tak wybitnych artystów o uznanej renomie, jak: Konstanty Andrzej Kulka, Stefania Toczyska, Zofia Janukowicz, Jerzy Sulikowski, Edward Zienkowski, Roman Suchecki, Bożena Porzyńska, Piotr Kusiewicz, Ewa Pobłocka i wielu innych (laureaci - zob. też aneks).
Zasłużonym uznaniem środowisk muzycznych cieszyły się klasy - śpiewu solowego (prof. Barbara Iglikowska, prof. Halina Mickiewiczówna), fortepianu (prof. Zbigniew Śliwiński, prof. Jerzy Sulikowski), wiolinistyki (prof. Stefan Herman i jego następcy) - a także inne, jak organów (prof. Leon Bator), wiolonczeli (prof. Roman Suchecki), kompozycji (prof. Eugeniusz Głowski), gitary (prof. Jan Paterek), klarnetu (prof. Mieczysław Pietras) oraz innych instrumentów dętych.
Niewątpliwym stymulatorem tych osiągnięć było także życie artystyczne rozwijane w obrębie własnego środowiska i pulsujące na zewnątrz, w kraju i poza granicami. Koncerty akademickiej orkiestry symfonicznej (prof. Henryk Gostomski, prof. Zbigniew Bruna), chóru, zespołów kameralnych - studenckiej opery kameralnej cieszyły się powodzeniem. Nazwiska solistów od lat spotykane są na licznych europejskich i światowych scenach i estradach.
Naukowe środowisko uczelni nadal skupia zainteresowanie i współpracę wielu ośrodków. Od lat przejawiało swoją coraz szerzej zakrojoną działalność (kierownicy: prof. Konrad Pałubicki, prof. dr Marek Podhajski, prof. dr Antoni Poszowski, prof. dr Paweł Podejko, prof. dr Joachim Gudel i in.) poprzez sympozja i sesje naukowe, środowiskowe, ogólnokrajowe i międzynarodowe, m.in. w cyklach poświęconych muzyce fortepianowej, organom i muzyce organowej, marynistyce, kulturze muzycznej różnych narodów, twórczości kompozytorów polskich, historii i kulturze muzycznej regionalnej, muzycznemu wykonawstwu. Wyrazem rozwoju tego nurtu i nawiązanej współpracy z instytucjami naukowymi i artystycznymi z kraju i z zagranicy było wiele wspólnie podejmowanych inicjatyw: artystycznych, naukowych i pedagogicznych. Jednym z przejawów i stymulatorów zogniskowanego w uczelni życia naukowego wielu gałęzi jest Instytut Teorii Muzyki oraz Wydawnictwo.